به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، جلسه انجمن میراث‌فرهنگی استان خراسان رضوی شامگاه شنبه ۱۱ مهر ماه ۱۴۰۵ با حضور علی دارابی قائم مقام وزیر و معاون میراث‌فرهنگی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در استانداری برگزار شد.
همچنین غلامحسین مظفری استاندار خراسان رضوی نیز در این نشست گفت: کشور دارای آثار و اماکن تاریخی و سرمایه عظیم فرهنگی است که برای احیای آنها انجمن های میراث فرهنگی باید پای کار آمده و به سراغ مکان‌ها و بناهای تاریخی رفته که می توان آنها را هیئت امنایی اداره کرد.
او افزود: هر کدام از این بناها و مکان‌های تاریخی که ظرفیت و قابلیت انجام کار اقتصادی داشته باشد و حتما باید این رویکرد در آنها پیاده شود تا این آثار تاریخی ماندگار گردد.
مظفری ادامه داد: باید انجمن‌های میراث فرهنگی از حالت ناظر و مطالبه‌گر درآمده و شریک واقعی سیستم و وزارت میراث فرهنگی شوند تا به صورت مشترک برای حفظ این آثار کار کنند.
استاندار خراسان رضوی اظهار کرد: دولت این فرصت و امکان را ندارد همه مکان ها و فضاهای تاریخی را مدیریت کند.
او افزود: همچنان همه نگاه تمدنی کشور به خراسان رضوی به ویژه مشهد است و انتظارات بسیاری از ما در حوزه میراث فرهنگی وجود دارد حتی سایر کشورهای منطقه هم استان و مشهد را به عنوان یک نقطه امید می‌بینند.
مظفری ادامه داد: بزرگان ادب و فرهنگ استان از جمله حکیم ابوالقاسم فردوسی، خیام و عطار در ایران و در منطقه گنجینه‌ای عظیم بشمار می روند و داشته های مهم ما محسوب می‌شود.
او اظهار کرد: منابع ما محدود است و کارهای بزرگ بسیاری پیش رو داریم که باید انجام دهیم و بخش زیادی از این کارها را باید با فرهنگ‌سازی آغاز کنیم و فرهنگ و میراث فرهنگی کشور را از مدرسه، دانشگاه، خانواده و جامعه شروع کنیم.
استاندار خراسان رضوی با بیان این که هویت هر بنای تاریخی مهمتر از ارزش آن بنا است، گفت: باید برای هر بنای تاریخی استان یک رویداد متفاوت برگزار شود و پویش های مختلف در این حوزه راه اندازی شود.
۲۳۰ اثر تاریخی مشهد نیازمند توجه و همراهی بیشتر برای حفاظت
همچنین سید جواد موسوی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی در این جلسه اظهار کرد: انجمن‌های میراث فرهنگی بر اساس مصوبه سال ۱۳۶۷ شکل گرفته‌اند و در سال‌های ۱۳۸۷ و ۱۳۹۸ ساختار آنها بازنگری و به‌روزرسانی شده است. در هر شهرستان، فرماندار ریاست انجمن و رؤسای ادارات میراث فرهنگی دبیری آن را بر عهده دارند. ابتکار استاندار خراسان رضوی در برگزاری این نشست، فرصتی برای توجه به افرادی است که در سراسر استان از آثار تاریخی حفاظت و پاسداری می‌کنند و شاید کمتر دیده شده باشند. در مدتی که مسئولیت این حوزه را بر عهده داشته‌ام، با مدیریت و حمایت استاندار اتفاقات خوبی رقم خورده است؛ از جمله پس از چند سال، سند آرامگاه فردوسی اخذ شد و در زمینه اسناد تاریخی نیشابور نیز اقداماتی انجام شد. همچنین چند پرونده برای ثبت جهانی با مدیریت وزیر میراث فرهنگی و دستور استاندار ارسال شده است که امیدواریم با کمک همه این دوستان، بتوانیم از این آثار حفاظت و حراست کنیم و برای حفظ و احیای آنها گام برداریم.
وی افزود: آنچه در هر شهرستان و استانی برای حفاظت از آثار تاریخی اتفاق می‌افتد، مطالبه مردم است و این موضوع به همگرایی و انسجام بیشتری نیاز دارد. در جمع امروز، افرادی حضور دارند که سالیان سال در حوزه مرمت، احیا و حفاظت از میراث فرهنگی در استان و نقاط مختلف کشور فعالیت کرده‌اند؛ همچنین موزه‌داران و مجموعه‌داران شهرستان‌ها و افرادی که در حوزه میراث فرهنگی، حتی در افغانستان، فعالیت داشته‌اند. در مشهد نیز بیش از ۲۳۰ اثر تاریخی وجود دارد که حفاظت از این آثار و مجموعه‌های ارزشمند به توجه و همراهی بیشتری نیاز دارد. امیدواریم با دستور استاندار بتوانیم ارتباط مؤثرتری با فعالان این حوزه برقرار کنیم. با توجه به فرارسیدن هفته گردشگری، باید از ظرفیت میراث فرهنگی برای معرفی شهرستان‌ها و استان استفاده کنیم و برگزاری هفته‌های فرهنگی در کشورهای همسایه را نیز در دستور کار داریم. در برنامه هفتم نیز موضوعاتی در ارتباط با این حوزه مطرح شده که گزارش آن ارائه خواهد شد. همچنین در زمینه باغ مفاخر در کنار آرامگاه فردوسی، حدود ۲هکتار تملک شده و قرار است عملیات اولیه آن انجام شود.
ثبت ۲ هزار و ۳۱۵ اثر تاریخی- فرهنگی و طبیعی خراسان رضوی
همچنین حمید حلاج مقدم سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی نیز در این جلسه با اشاره به این که ۱۰۴ اثر استان تا سال ۱۳۵۷ ثبت شده بود، گفت: از آن سال تاکنون ۲ هزار و ۲۱۱ اثر در خراسان رضوی ثبت شده است.
او افزود: در مجموع ۲ هزار و ۳۱۵ اثر تاریخی- فرهنگی و طبیعی استان در فهرست آثار ملی ثبت شده است که یک هزار و ۷۱۷ اثر غیر منقول استان در فهرست آثار ملی کشور، ۱۸۳ اثر در فهرست آثار منقول، ۲۷۴ اثر در فهرست آثار ناملموس، ۱۰۴ اثر در فهرست آثار طبیعی، هشت اثر در فهرست جهانی یونسکو و یک اثر در فهرست آثار جهان اسلام(آیسسکو) و ۲۸ اثر در فهرست آثار مکان - رویداد ثبت شده است.
حلاج مقدم با بیان این که در ایران ۵۴ کاروانسرا ثبت جهانی وجود دارد که از این تعداد هفت مورد در خراسان رضوی است.
سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی افزود: علاوه بر این کاروانسراها، قنات قصبه گناباد نیز در سال ۱۳۹۴ در فهرست میراث جهانی ثبت شده است.
او ادامه داد: پرونده شهر تاریخی توس، آسبادهای ایران(خواف و نشتیفان)، مساجد ایرانی از جمله مسجد جامع سنگان، مسجد ملک زوزن، مسجد جامع گناباد و نیز مسجد جامع گوهرشاد به عنوان پرونده پیشنهادی ثبت جهانی استان خراسان رضوی نیز در دست اقدام است.
حلاج مقدم با اشاره به این که ثبت روستای ریاب شهرستان گناباد در فهرست «بهترین روستاهای گردشگری جهان در سال ۲۰۲۶ » نیز پیشنهاد داده شده است بیان کرد: مزار شیخ احمد جامی تربت جام در سال ۱۴۰۱ از جمله آثار تاریخی ثبت شده در فهرست میراث جهانی اسلام (آیسسکو) است.
۱۹ شهرستان استان نیازمند بازنگری و تهیه طرح جامع در بخش‌های تاریخی، فرهنگی و گردشگری هستند
در ادامه علیرضا قامتی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی اظهار کرد: ایران کشوری هویت‌ساز و تاریخ‌ساز است و باید ابتدا به هویت ایرانی خود ببالیم و سپس برای حفظ و معرفی این داشته‌ها تلاش کنیم. در همین راستا، مقرر شده است اساسنامه هیئت امنایی مراکز فرهنگی، گردشگری و تاریخی تدوین و ابلاغ شود و سه مجموعه در خیام به‌عنوان اولویت نخست در این طرح قرار گیرند و سایر مراکز نیز با هماهنگی میراث فرهنگی و محوریت استانداری شناسایی شوند. همچنین ۱۹ شهرستان استان نیازمند بازنگری و تهیه طرح جامع در بخش‌های تاریخی، فرهنگی و گردشگری هستند که با همکاری استانداری و شهرداری‌های مربوطه و همراهی وزارت راه و شهرسازی، این موضوع دنبال خواهد شد و مقرر شده با اولویت، تهیه طرح جامع تعدادی از شهرستان‌ها از شش ماه آینده آغاز شود. در بخش دیگری نیز اقدامات مربوط به ایجاد شهرداری ویژه منطقه تاریخی در وزارت کشور در حال پیگیری است و با اجرای آن، نخستین شهردار ویژه شهر تاریخی می‌تواند در مشهد فعالیت خود را آغاز کند و این موضوع تفاوت‌هایی در مأموریت‌های مدیریت شهری با سایر شهرها ایجاد خواهد کرد.
در ادامه حجت‌الاسلام علی عسکری، معاون فرهنگی و زیارت استانداری خراسان رضوی، اظهار کرد: پیشنهادم این است که با نگاه تمدنی به خراسان، تجربه گذشته و موجود را مبنای کار قرار دهیم، تجربه گذشته را بررسی و وضعیت جاری و موجود را تحلیل کنیم؛ چراکه اتفاقات خوبی در حال شکل‌گیری است و به‌ویژه پس از برگزاری جلسه شورای معاونین استانداری در آرامگاه فردوسی، نگاه به آینده و تداوم این مسیر مورد توجه قرار گرفته است. در این میان، شناخت فرهنگ و حوزه فکر و همچنین بحران هویتی که به‌نحوی در جامعه ما بروز کرده، نیازمند آن است که چند برابر ظرفیت موجود کار کنیم و شناخت بیشتری حاصل کنیم.
سیدحسن حسینی، معاون استاندار و فرماندار ویژه مشهد نیز عنوان کرد: در کنار ظرفیت‌های زیارتی و فرهنگی مشهد، جشنواره‌هایی را در روستاها تعریف کرده‌ایم تا مردم در کنار یکدیگر هم شادی کنند و هم آموزش ببینند. در مشهد در حوزه‌های مختلفی مانند جشنواره‌های انگور، قرآن و دیگر رویدادها تلاش می‌کنیم در هر دهستان یک جشنواره داشته باشیم. مشهد سالانه حدود ۳۰ میلیون دلار درآمد گردشگری دارد و با توجه به ظرفیت‌های بی‌نظیر این شهر و وجود بیش از ۵۰ اثر و جاذبه تاریخی، باید از این ظرفیت‌ها به‌درستی بهره‌برداری کنیم.
اعضای انجمن‌های میراث فرهنگی استان دور هم جمع شده‌اند و این اتفاق بسیار ارزشمند است
همچنین سعید رضادوست، مشاور استاندار و دبیرکل اتاق اندیشه‌ورزی استانداری خراسان رضوی اظهار کرد: در این نوبت از سلسله نشست‌های شنبه‌های گفت‌وگو، با توجه به تقارن این نشست با هفته گردشگری، تصمیم گرفتیم دیدار با اعضای انجمن‌های میراث فرهنگی را در دستور کار قرار دهیم، بار دیگر اعضای انجمن‌های میراث فرهنگی استان دور هم جمع شده‌اند و این اتفاق بسیار ارزشمند است.
وی افزود: انجمن‌های میراث فرهنگی با هدف همکاری و همیاری در جلب مشارکت همه دستگاه‌های اجرایی، نهادهای عمومی غیردولتی، سازمان‌های مردم‌نهاد و دیگر افراد جامعه با سازمان میراث فرهنگی، برای حمایت، حفاظت و صیانت از آثار و حفظ میراث فرهنگی، معرفی، آموزش و فرهنگ‌سازی عمومی و کمک به پیشگیری از وقوع جرایم علیه میراث فرهنگی تشکیل شده‌اند.
همچنین رجبعلی لباف‌خانیکی، باستان شناس و پژوهشگر میراث‌فرهنگی در این جلسه اظهار کرد: اگر در ارتباط با انسان و گذشته انسان پرسشی داشته باشیم، باید در میراث فرهنگی جست‌وجو کنیم؛ چراکه هیچ پدیده‌ای به اندازه میراث فرهنگی نمی‌تواند غبار تاریخ را بزداید و چهره واقعی ملت و گذشته ما را آشکار کند. ما ملتی هستیم که حدود ۲ هزار و ۵۰۰ سال پیش منشور آزادی بشر را نوشتیم و حدود یک‌هزار و ۵۰۰ تا یک‌هزار و ۶۰۰ سال پیش، امپراتوری ایران توانست سه امپراتور روم را شکست دهد که دو نفر از آنها کشته و یکی اسیر شد. شواهد این موضوع را در نقش رستم، نقش رجب و بیشاپور می‌بینیم که در آنها امپراتور روم در برابر پادشاه ایران زانو زده است. همچنین اگر متون تاریخی تا قرن نهم و دهم هجری را بررسی کنیم، در تاریخ علم می‌بینیم که در علوم نقلی، علوم عقلی و علوم پایه، در بسیاری از عرصه‌ها پیشگام بوده‌ایم و همین پیشینه و آثار پس از رنسانس، توجه اروپایی‌ها را به ایران جلب کرد. امروز نیز این شواهد و آثار را در بناها، تپه‌ها، آثار و نشانه‌های موجود در موزه‌ها می‌بینیم؛ اما مشکل ما، عدم شناخت خودمان، داشته‌ها، استعدادها و دارایی‌های مادی و معنوی‌مان است.
مدیرکل اسبق میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خراسان رضوی افزود: بنابراین ما نیازمند شناخت خودمان، مملکتمان، استعدادها، توانایی‌ها و نوآوری‌هایمان هستیم و همه این‌ها در قامت میراث‌های فرهنگی نهفته است. من در اینجا دیدم که انجمن‌های میراث فرهنگی و فعالان میراث فرهنگی، مناسب‌ترین و بهترین مخاطبان هستند و خواهش می‌کنم قبل از هر چیز، میراث‌های فرهنگی و نیازهای فرهنگی را بشناسند و زبان میراث فرهنگی را دریابند و با تعصب در مقابل تجاوزگران و غارتگران میراث فرهنگی بایستند و از کیان مملکت و آنچه شرف مملکت به حساب می‌آید، صیانت و پاسداری کنند.
همچنین رضا سلیمان‌نوری، رئیس هیئت‌مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان در این جلسه، اظهار کرد: اگر شناخت متقابلی میان افراد و مجموعه‌های فرهنگی وجود داشته باشد و زمینه گفت‌وگو فراهم شود، می‌توان از بسیاری از مشکلات و اتفاقات ناگوار جلوگیری کرد. تجربه نشان می‌دهد که شناخت و همراهی افراد و فعالان فرهنگی تا چه اندازه می‌تواند مؤثر باشد. ظرفیت انجمن‌های میراث فرهنگی و افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، بسیار گسترده است و اگر این ظرفیت‌ها به‌درستی شناخته و استفاده شوند، می‌توان اقدامات مؤثری انجام داد؛ در غیر این صورت، پس از بروز مشکلات، تنها به این موضوع می‌پردازیم که چرا از ظرفیت افراد و مجموعه‌های موجود استفاده نکردیم. ما نیز به‌عنوان اعضای انجمن میراث فرهنگی استان گرد هم آمده‌ایم تا شناخت بهتری از یکدیگر پیدا کنیم و با همکاری و همدلی، قدمی در مسیر حفظ هویت خود برداریم؛ به‌ویژه در شرایطی که با بحران هویت مواجه هستیم و بمباران خبری و فضای مجازی بر نسل جدید تأثیر می‌گذارد.
وی افزود: امیدوارم در آینده، مسئولان شهر و کشور زمینه بیشتری برای حضور فعالان فرهنگی فراهم کنند و آموزش‌وپرورش نیز با گشودن درهای خود به روی این فعالان، امکان برگزاری اردوهای دانش‌آموزی در فضاهای تاریخی و فرهنگی را فراهم کند تا نسل جدید از نزدیک با هویت و پیشینه خود آشنا شود. همچنین بزرگداشت رویدادهای تاریخی، از جمله سیصدمین سالگرد آغاز سلسله افشاریه، می‌تواند در معرفی تاریخ و فرهنگ منطقه مؤثر باشد. در کنار این موضوعات، آثار تاریخی متعددی در خراسان ثبت شده‌اند، اما همچنان ظرفیت‌های ثبت‌نشده‌ای وجود دارد؛ برای نمونه، در اطراف حرم مطهر رضوی بیش از ۵۰ اثر دیگر قابلیت ثبت دارند. همچنین کتیبه‌های تاریخی و برخی موضوعات و آثار فرهنگی ویژه خراسان هنوز به ثبت نرسیده‌اند. توجه به این ظرفیت‌ها و معرفی آنها می‌تواند به غنای برنامه‌های فرهنگی و گردشگری مشهد کمک کند و زمینه ماندگاری بیشتر زائران در شهر را فراهم آورد.
در این جلسه اعضای انجمن میراث فرهنگی استان به اظهار نظر پرداختند و به پاس زحمات از استاندار خراسان رضوی و فعالان عضو انجمن میراث‌فرهنگی تقدیر شدند.
انتهای پیام/
نظر شما